Een woordje over de term “feminisme”

Uit de commentaren op de vorige post kwam naar voor dat de term “feminisme” inderdaad tamelijk gevoelig ligt, en werd terecht de opmerking gemaakt of het wel een correcte term is. Want als het gaat over de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen, waarom wordt er dan een woord gebruikt dat slechts naar een van beiden refereert?

Dit is een bedenking die ik mezelf ook al vaak gemaakt heb. Uiteindelijk ben ik tot de conclusie gekomen dat het (althans voorlopig) wel een werkbare term is, en wel om volgende renenen:

Ten eerste slaat het woord “feminisme” niet enkel op vrouwen, maar op alles wat als vrouwelijk beschouwd wordt. Het gaat ook over zogenaamd vrouwelijke eigenschappen bij mannen. (Ik schrijf hier “zogenaamd”, want het is ook maar de vraag of eigenschappen werkelijk als mannelijk en vrouwelijk te classificeren zijn, maar dat is een ander discussiepunt, waar ik in een latere post op wil terugkomen.) In een macho-maatschappij worden namelijk niet enkel vrouwen benadeeld, maar ook homoseksuele mannen en mannen met zachte eigenschappen. Dat kan je duidelijk zien aan alle scheldwoorden die voor deze mannen bestaan, en waarvan ik hier geen voorbeelden hoef te geven, want die kennen we allemaal. “Echte” mannen mogen namelijk geen eigenschappen vertonen die tot de categorie “vrouwelijk” behoren (*). Een ware feminist verdedigt dus, volgens mij, niet alleen de rechten van vrouwen, maar bovenal de gelijkwaardigheid van zowel het “mannelijke” als het “vrouwelijke”. Of dat zich nu in mannen of vrouwen manifesteert.

Ten tweede. Als het gaat over gelijkwaardigheid, waarom dan in de benaming slechts de nadruk leggen op één van beiden? Heel eenvoudig. Omdat één van beiden eeuwenlang ondergewaardeerd werd en daarom nu even meer aandacht verdient. Het is zoals met de beweging “Black Lives Matter”. Je zou kunnen zeggen: white lives matter too, dus eigenlijk zou de correcte benaming moeten zijn: All Lives Matter. Maar dat is net het punt: dat het leven van blanken waardevol is, daar hoeft niet echt op gehamerd te worden, want dat is in onze hedendaagse modere wereld tamelijk vanzelfsprekend.

Laat me even een compleet ander voorbeeld geven. Stel dat je drie honden hebt: Nikki, Max en Misjoe. En dat je stelselmatig, om wat voor reden dan ook, vergeet om Misjoe eten te geven. Je neemt je voor om een post-it op de zak hondenvoer te plakken om Misjoe niet meer te vergeten. Dat voornemen kan je op twee manieren formuleren. Ofwel schrijf je “Alle honden te eten geven”. Ofwel schrijf je “Misjoe OOK te eten geven”. De kans dat je Misjoe vergeet te voederen, lijkt mij bij die tweede formulering veel kleiner. Want toen je nog geen papiertje gekleefd had, dacht je na Max en Nikki immers ook dat je alle honden te eten had gegeven.

Daarom denk ik dat het voorlopig het beste is om de term “feminisme” te blijven gebruiken. Om ons er van bewust te maken dat we wat meer aandacht moeten hebben voor de waardering van die zogenaamd vrouwelijke eigenschappen, zowel in mannen als vrouwen. En ergens vind ik het ook een soort van erkenning jegens alle feministen die ons voorgegaan zijn, en waaraan wij zeer veel van de vrijheiden te danken hebben waar we vandaag de dag van kunnen genieten.

 

(*) Vandaar al die domme zinnetjes als “Wees een man”, “Boys don´t cry”, “Ge speelt als een meisje”, enzovoorts. Alleen al het feit dat deze uitdrukkingen ons bekend in de oren klinken is een reden tot bezorgdheid.

Advertenties

Als je hier één post komt lezen, laat het dan deze zijn.

Want deze post gaat over iets wat mij zeer na aan het hart ligt, en waarover ik al lang zit te tobben hoe het aan te pakken. Ik heb expres niet in de titel gezet waarover het gaat, want het is een woord dat bij veel mensen weerstand oproept. Maar dat is omdat het volgens mij vaak verkeerd begrepen wordt. En ik denk dat het cruciaal is voor ons eigen geluk en het geluk van al wie na ons komt dat we de dingen nu eens klaar en duidelijk op tafel gooien. Want in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is er nog veel werk aan de winkel. Deze post gaat over feminisme.

Ik ga de ganse uitleg niet in één post krijgen. Daarom wil ik de komende weken deze vragen behandelen:

1.Wat is feminisme?

2. Waarom is feminisme geen kwestie van mannen versus vrouwen?

3.Waarom is het ook voor mannen schadelijk om in een macho-maatschappij te leven?

4.Waarom focust de term feminisme op het vrouwelijke terwijl het gaat om evenwaardigheid?

5.Hoe ziet een feministisch georiënteerde maatschapij eruit?

 

Laten we meteen beginnen met de eerste vraag: wat is feminisme?

Eigenlijk heel simpel: feminisme is het tegenovergestelde van machismo. En omdat het eenvoudiger is om uit te leggen wat machismo is, beginnen we daarmee.

Machismo is het onderverdelen van mensen in twee groepen, mannen en vrouwen, en het toekennen van zeer specifieke rollen en eigenschappen aan elk van deze twee groepen.

Mannen zijn sterk, stoer, hard. Het zijn leiders en kostwinners. Zij gaan achter vrouwen aan om kinderen bij hen te verwekken.

Vrouwen zijn zacht, mooi, lief, zorgzaam. Het zijn huishoudsters en moeders. Zij trachten een man aan zich te binden zodat zij hun taak als opvoedster van zijn kinderen in omstandigheden van financiële zekerheid kunnen vervullen.

Dit betekent dat je in een macho-maatschappij bepaalde rollen en karaktereigenschappen krijgt toebedeeld naargelang je geslacht. Niet naargelang je persoonlijkheid.

Ook worden de zogenaamd mannelijke eigenschappen hoger ingeschat dan de zogenaamd vrouwelijke. Zo wordt er bijvoorbeeld meer waarde gehecht aan de professionele inbreng van een man dan aan de professionele inbreng van een vrouw, en wordt arbeid in de zorgsector en het onderwijs ondergewaardeerd.

En alles en iedereen die niet in dit plaatje past, wordt zeer negatief (en soms zelfs geweldadig) benaderd, omdat het als een bedreiging wordt ervaren van het status quo.

De lijst van wie niet in dit plaatje past, is echter eindeloos: zachte mannen, vrouwen met leiderschapskwaliteiten, werkeloze mannen, vrouwen die geen kinderen willen, aseksuele mannen, lelijke vrouwen, homoseksuelen, transseksuelen, enzovoorts.

Dus wat is dan feminisme? Heel eenvoudig: het omgekeerde.

Het feminisme ziet mannelijke en vrouwelijk eigenschappen als evenwaardig, en stelt dat we niet in hokjes gestoken mogen worden op basis van ons geslacht. Het feminisme erkent dat ook mannen eigenschappen kunnen en mogen bezitten die in het machismo als typisch vrouwelijk worden aangeduid, en dat vrouwen eigenschappen kunnen en mogen bezitten die als typisch mannelijk worden aangeduid. In een feministische maatschappij mag ieder van ons op basis van onze persoonlijkheid onze levensweg kiezen.

Ik weet dat er ook feministen zijn die een beetje doorslagen in de andere richting. Die van de weeromstuit vrouwen als superieur aan mannen declareren. Maar dat is voor mij geen feminisme.

Vragen en opmerkingen altijd welkom, en ik hoop dat jullie zin hebben om de volgende bijdragen ook te lezen.

(Ik heb dit trouwens niet allemaal zelf verzonnen. Het is deels gebaseerd op het boek “The Macho Paradox” van Jackson Katz.)

 

 

 

Mei: The Bookshop (Isabel Coixet)

(Over het waarom van deze reeks, lees: “Een jaar vol vrouwen“.)

Dit is een film custom-made voor HSP´s: mooie setting in een Engels kustdorpje, het strijdtoneel een ouderwetse boekenwinkel, de heldin een dame met een bescheiden droom. Nadien had ik even het gevoel dat het misschien wat te weinig om het lijf had, maar dat gevoel verdween al snel toen mijn man en ik achteraf over de film begonnen te praten. Want dit is echt zo´n film waar alles in zit: liefde, macht, moed, enthousiasme, manipulatie, onschuld. Al die thema´s waar we als mensen in de wereld mee te maken krijgen.

Van de Catalaanse Isabel Coixet heb ik geen Engelstalig interview gevonden, maar als je haar wilt bezig zien/horen, heb ik hier wel een Spaans interview:

 

En tijdens het doornemen van haar wikipedia-pagina, kreeg ik zeer veel goesting om meer van haar films te zien. Alleen al om de titels! (“Demasiado viejo para morir joven”, “Mi vida sin mí”, “La vida secreta de las palabras” …) Bovendien regisseerde ze ook documentaires zoals “Viaje al corazón de la tortura” over de Balkan-oorlog, en “Escuchando al juez Garzón” over rechter Garzón. Een sjieke madam.

 

 

 

 

 

Surprise: een liedje!

Ik was laatst met een vriendin naar een jazz-optreden geweest: een pianiste, een jazz-zangeres en zo´n 20 man als publiek. Wat de zangeres deed was niet echt mijn stijl, maar de pianiste speelde wel erg goed. Bovendien een paar songs van Nina Simone die ik al zo lang eens wil proberen. En er is hier een goeie pianist in het dorp die met me wil samenwerken (en die me al heeft horen zingen, belangrijk detail), maar die heeft juist een tweede kindje gekregen en dus momenteel geen tijd en energie.

Dus ik dacht: ik trek gewoon mijn stoute schoenen aan en ik vraag aan deze madam of ze eens zou willen samenkomen om een paar van die nummers te proberen.

Ja, mannekes. Amai. Ik kreeg meteen haar hele CV over me heen en dat zij wel een professionele pianiste was en dat ik maar beter iemand van mijn “niveau” kon zoeken.

En ik dacht: 1. ge hebt me nog niet horen zingen. Ik ben geen professionele zangeres, maar de professionele zangeres waarmee ik u juist heb zien optreden zat er zelf een paar keer naast. En 2. moesten we in het Palau de la Música staan dan was ik nooit op u afgestapt, maar we staan in een bar waar ge juist voor twintig man hebt gespeeld. Context enzo, weet je wel.

Anyway.

De dag nadien zat ik thuis een beetje te tokkelen en kwam volgend liedje aankloppen, wat ik hier graag met jullie deel, omdat ik weet dat sommigen onder jullie nogal van homemade music videos houden. De uitleg en de tekst die ik er op youtube bijgezet heb, zal ik eronder zetten.

 

The title refers to the fact that Taylor Swift has written some songs about people who have wronged her, which I used to think was a bit not-done, but then one day someone got me so annoyed that within no time I came up with this song. And it felt like such a relief that I instantly understood why she does it.

I´m not much of a guitarist (nor have I ever claimed to be one) and am totally cured from the burdens of perfectionism, of which this video is a clear example. Nevertheless I hope some of you will enjoy this little song.

These are the lyrics:

I heard her play the piano in a little bar by the sea

Afterwards I walked up to her and asked: you wanna do a song with me?

She asked me: Are you a pro? And I said: Well,… No…

I just like making music for free

She said you should look for someone with your level

Which was clearly not her ´cause she was so much better

She had too many degrees to play a simple song

And for someone with a pile of degrees I guess “simple” is just “wrong”

 

So I got home and I thought: There´s just one thing I can do

That´s to pick up my guitar and go all Taylor Swift on you

 

Then there was his guy I met in a little bar downtown

We had a chat, we had a drink, but then he never came around

So I picked up the phone one evening

Though I should´ve known better

And asked him: We had so much fun Don´t you wanna go out again?

 

He said: I´m looking for someone who looks better

Which is clearly not you, ´cause you wear glasses

With all those girls one Tinder eating out of my hand

If I pick a girl with glasses my friends will never understand

 

So I put down the phone and thought: The one thing I can do

Is pick up my guitar and go all Taylor Swift on you

 

And now I´m looking for people who are nicer

Who don´t believe in looks or titles, status or degrees

Just people, you know, with their heart in the right place

Who are prepared to give me the chance to just be me.

(“Well, at least you did it in one go… That´s good..”)