De kat en de Koersk

(Spoiler-alert voor wie vergeten is wat er met de bemanning van de Koersk is gebeurd en de film Kursk nog wil zien. De spoiler in deze post is dus van het genre “de Titanic zinkt”.)

Daar lag die kat dus, op zijn buik in het veld, te miauwen van miserie.

Ik had het dier gevonden terwijl ik de hond uitliet, dus bracht ik eerst de hond naar huis en reed daarna terug met de fiets. Ondertussen begon het te regenen. Ik zal eerlijk zijn: eigenlijk hoopte ik dat het dier er al vandoor zou zijn tegen dat ik aankwam. Maar het lag er nog. Een boos hoopje witte ellende in de modder. En ik dacht: shit, wat nu. Want ik had geen zin om hem aan te raken -wie weet wat hij allemaal in zijn pels meedroeg. Maar hem daar laten liggen kon ik ook niet. Dus opende ik mijn fietstas en zette die op de grond. Meteen kroop het dier erin. Ik ritste de tas dicht, en fietste naar de dierenarts.

Onderweg dacht ik na over de tegenstrijdige motivaties die ik had gevoeld. Die diepe drang een levend wezen te redden, tegenover alle rationele calculaties als “dit gaat geld kosten”, “hij sterft waarschijnlijk toch” en “wat als ik hiermee ziektes mee naar huis neem”. En ik vroeg me plots af of dat te maken had met onze hersenhelften. Of het de linkerhelft was waarmee ik rationeel de kosten-batenanalyse maakte, en de rechterhelft die uitriep: “levend wezen heeft hulp nodig, verder nadenken is niet van toepassing”.

En ik dacht: wat goed dat die helften samenwerken. Dat die linkerhelft ons ervan weerhoudt alles dood te knuffelen wat op ons pad komt, en dat de rechterhelft onze warmte bewaakt (*). Onze linkerhemisfeer wijst ons erop dat we niet voor anderen kunnen zorgen als we niet eerst voor onszelf zorgen, terwijl de rechterhemisfeer fungeert als het stemmetje op de achtergrond dat ons eraan herinnert dat, ongeacht de uitkomst van de kosten-batenanalyse, onze ziel baat heeft bij iets wat niet in cijfers kan worden uitgedrukt.

Dat bracht mij bij “Kursk”, de film over het tragische ongeval met de Russische onderzeeër, geregisseerd door Thomas Vinterberg, en met onze Belgische trots Matthias Schoenaerts in de rol van kapitein-luitenant Averin. Dat ongeval gebeurde in het jaar 2000, en eerlijk gezegd was ik vergeten hoe het toen afgelopen was. Dus toen ik onlangs de film bekeek, zat ik de hele tijd te denken dat die laatste bemanningsleden gered zouden worden. Misschien was het daarom dat het beeld van de verdronken Mikhail Averin en zijn kompanen extra hard binnenkwam.

Hadden de Russen eerder toestemming gegeven aan de Britten om de reddingsoperatie in gang te zetten, dan had men die mannen kunnen redden. Maar dat was dus niet gebeurd.

En waarom? Omdat een paar hoge pieten aan de top alleen met links dacht: het bewaren van staatsgeheimen, kosten-batenanalyse voor de staatsveiligheid, dat soort zaken. Ze hadden vast hun redenen. Een hele hoop grondige, linkerhersenhelft-redenen. Maar geen stemmetje op de achtergrond dat riep: “levende wezens in nood, al de rest is niet van toepassing.”

De naïeve hippie-hersenhelft was uitgeschakeld.

En dan krijg je dat soort miserie.

 

(*) Ik had aanvankelijk “onze warmte en menselijkheid” geschreven, maar dat klopt niet. Dolfijnen, walvissen, olifanten, en bepaalde primaten kunnen bijzonder empathisch gedrag vertonen, meer dan vele mensen. Daar kan je “The Age of Empathy” van Frans de Waal op nalezen.

 

PS: Kursk: zeer goeie film.

 

14 gedachtes over “De kat en de Koersk

  1. De beide hersenhelften zorgen samen voor het broodnodige evenwicht.
    Is dan de ene helft bij sommige mensen groter dan de andere, waardoor een bepaalde eigenschap overheerst?
    Ik zal niet naar de film kunnen kijken, ik word al claustrofobisch bij de gedachte alleen al…

    1. Groter, dat weet ik niet, amar ik denk wel dat sommige mensen bepaalde delen intensiever gebruiken. En dat zijn ook dingen die je kan trainen. Ik heb hier ook iets overgeschreven uit een boek over kinderen opvoeden, waarin stond welke activiteiten een samenwerking tussen de beide hersenhelften stimuleren:
      *zingen
      *schrijven
      *poëzie voordragen
      *ideeën uitdrukken met behulp van bewegingen
      *dansen

      We zijn dus alvast goed bezig 😉

  2. Wat ik zo leuk vind aan deze tekst is dat het niet zomaar een recensie is, maar dat je ons door ogen laat kijken (…toen ik onlangs de film bekeek, zat ik de hele tijd te denken dat die laatste bemanningsleden gered zouden worden…) en ons jouw gedachtengang laat volgen (Maar geen stemmetje op de achtergrond dat riep: “levende wezens in nood, al de rest is niet van toepassing.”). Dat is zo Kathleen en dat leer ik telkens weer opnieuw van jou: jezelf blijven tijdens het schrijven, wat je ook schrijft. Dank je wel!

    1. Zo had ik het zelf nog niet bekeken… Fijn dat het je helpt 🙂 Het nadeel is wel dat je op die manier deze stukjes niet voor iets anders kan gebruiken. Ik had op een bepaald moment gedacht misschien de beste te bundelen en daar iets mee te doen, maar net die persoonlijke toon zorgt ervoor dat het niet werkt buiten de blog. Maar da´s dus wel het leuke van een blog: dat het zo persoonlijk kan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s