Perfectionisme

Of ik een perfectionist ben, vroeg een vriendin me onlangs.

Interessante vraag; ik kon er niet meteen een antwoord op geven.

Enerzijds kan ik heel lang aan details blijven slijpen voor ik iets goed genoeg vind en heb ik vaak een duidelijk beeld van hoe iets in zijn ideale staat zou zijn. Maar tezelfdertijd ben ik, waar het andere zaken betreft, enorm slordig en nonchalant. Dus hoe perfectionistisch ben ik dan?

Omdat mezelf onder de loep nemen niet tot een bevredigend antwoord leidde, besloot ik me te focussen op de vraag. Wat is dat precies, dat concept “perfectionisme”?

Ik denk dat het een paar jaar geleden in zwang kwam -plots moesten we ons allemaal beginnen afvragen of ons streven naar perfectie niet pathologisch was. En vaak is dat ook zo: we proberen alles tot in de puntjes af te werken uit angst voor afwijzing. We zijn opgegroeid in een maatschappij die ons van jongsaf aan heeft wijsgemaakt dat perfectie bestaat. Want, heel eenvoudig: perfectie is een 10 op 10.

Oh, de schade die dat getal in jonge breinen heeft aangericht.

Als kind heb je al meteen door dat als je een 10 haalt, je je nergens meer zorgen over moet maken. En ook al zeggen je ouders dat een 8 of een 9 goed genoeg is, uit het systeem der puntentelling valt duidelijk af te leiden dat elke score onder de 10 betekent dat je steken hebt laten vallen. Zelfs een 9,8 is geen 10. Dat zijn 0,2 gevallen steekjes. Je bent misschien wel goed genoeg, maar het kan altijd nog beter. Dat is de boodschap die de blinkende 10 je vanuit de hoogte toeroept.

Op dat soort tirannie kan je op drie manieren reageren.

  • Je trekt je er geen bal van aan (gezegend zijn zij die dat kunnen).
  • Je geeft bij voorbaat de strijd op en wordt een underachiever (falen uit vrije keuze is immers minder pijnlijk dan falen omdat je geprobeerd hebt, maar niet goed genoeg bent).
  • Je probeert je hele leven die 10 te halen om te bewijzen dat je wel goed genoeg bent (en recht hebt op liefde en aanvaarding).

Dus dat is perfectionisme gedreven door angst.

Maar behalve angst is er nog een andere sterke motivator in het leven, en dat is de liefde. En daar houdt die hele “perfectionism is fear in a furcoat“-theorie geen rekening mee.

Er is de liefde voor je werk. De liefde voor kwaliteit. De diepe, eervolle overtuiging: “If a job is worth doing, it´s worth doing well“. Niet iedereen die overuren maakt om het juiste lettertype voor een Powerpoint-presentatie te kiezen is een pathologische perfectionist. Soms is het gewoon fijn om extra zorg te besteden aan ons werk, om ons te concentreren en iets moois af te werken. Het juiste woord op de juiste plaats te zetten. De juiste kleurencombinatie te kiezen. Extra opzoekwerk te verrichten voor een klant / patiënt / vriend / buur / medemens. Het geeft voldoening. We ordenen de boeken in onze boekenkast, zetten een stap achteruit en knikken voldaan.

It is the love for a job well done. 

En in de liefde bestaan er geen 10´en. Als je ergens echt van houdt, neem je de imperfecties erbij. Je denkt niet: “ik ga dit perfect doen”. Je denkt: “ik ga dit doen zo goed als ik kan.” Omdat je ervan houdt. En dan is het makkelijker om de kritiek van anderen erbij te nemen, want je hebt het in eerste instantie niet voor externe bevestiging gedaan (hoewel dat altijd leuk is), maar voor jezelf, en ter meerdere eer en glorie van Het Werk.

Dus de vraag is, zoals altijd: handel je uit angst of uit liefde?

En mijn antwoord op de vraag waarmee deze post begon, is: ja, ik ben een perfectionist. Een liefdevolle perfectionist. Voor al het werk dat mijn ziel beroert.

 

25 gedachtes over “Perfectionisme

  1. Wat heb je dat mooi gezegd! Ik vind het ook moeilijk om voor mezelf te antwoorden, want op bepaalde vlakken ben ik heel slordig en is gewoon goed echt wel goed genoeg. Maar op andere gebieden zet ik dan weer veel druk op mezelf en moeten bepaalde dingen, terwijl dat heus nergens in steen gebeiteld staat. Dus ja, soms ben ik een perfectionist.

  2. Myriam

    De stelregel van één onze proffen was: “Perfectie is maar amper goed genoeg.” Als student is dat wel even slikken…Maar uiteindelijk wordt dat tòch je stelregel, uit liefde voor “het vak”. Ooit heb ik zelfs ergens mijn ontslag gegeven (oa) omdat de tijdsdruk daar zó hoog was, dat ik moest inboeten op kwaliteit.

    1. Juist, daarom wou ik dit stukje schrijven! Ik vind ook dat er niet altijd iets mis is met een perfectionistische instelling. Integendeel, het verdient zelfs respect. Maar je moet het natuurlijk binnen de perken weten te houden, en aanvoelen wanneer je de grens tussen gezond en ongezond overschrijdt. Maar tegenwoordig wordt het alleen maar negatief belicht, heb ik de indruk. Vandaar dit betoog 😉
      Wat was het standpunt van je stresstherapeute?

  3. Vroeger was ik een perfectionist uit angst. Met het ouder worden kreeg de liefde de overhand. Heel soms viel ik nog verleiding tot, maar ik besef dat het me geen deugd heeft gedaan in het verleden, ik was soms echt een stresskonijn.
    En…..9.8 op 10 is in de wiskunde 10 op 10😉

  4. Mooi gezegd Kathleen, heel mooi.
    Wat ik daarbij ook denk: het woord competitie drang of concurrentie past helemaal bij die angst die je beschrijft. Niet perfect willen zijn omdat je dat voor jezelf wilt, omdat je dat het waard vindt, maar omdat je jezelf vergelijkt met anderen.
    En zeker competitie kan veel goeds doen, maar vooral in een spelletje voetbal.
    Oké, ik dwaal weer af. Maar ik denk dat je beseffen dat je niet met iedereen in een competitie zit, dat we geen concurrenten zijn maar elkaar liever verder zouden helpen, zo al een pak van dat verstikkende perfectionisme weg kunnen halen.

    (Wat wel ergens grappig is, is dat ik bovenstaande heel voorzichtig en precies probeerde te schrijven, en, jawel, perfectioneren, toen per ongeluk dit afsloot en net in één losse flats het nieuw opschreef, al tegen me zelf zeggend ‘kom op, lekker aanklooien’ (mantra tegen de studerende perfectionist in mij), toepasselijk niet?)

    1. Jaa, lekker aanklooien moeten we ook toelaten he 😀

      En competitie versus coöperatie, daar heb je nog een interessant thema aangehaald!
      Als ik op een dag met blog-writer´s-block zit, zal een telefoontje naar jou volstaan, daar ben ik zeker van 🙂

  5. Mooi verwoord! Het boek ‘Zeg me dat ik oké ben’ van Marcel Hendrickx heeft voor mij veel verduidelijking gebracht over dit onderwerp. Ik heb heel zeker perfectionisme, en alhoewel ik er aan probeer te werken ben ik er nog niet van af. Soms is het ook fijn om perfectionisme te hebben, is een kwestie van een gezonde balans vinden denk ik.

  6. Ik ga dit bericht opslaan. Om nog eens terug te lezen wanneer ik in sommige dingen die ik gewoon heel graag doe, probeer minder perfectionistisch te zijn “om het te leren”. Terwijl het daar minder goed doen mij nog nooit geholpen heeft om het op de angstig perfectionistisch dingen minder te doen. Omdat, zoals jij het hier zo mooi analyseert, de drijfveer bij beiden gewoon anders is.

    1. Ja, zo is dat. Ha, dat is ook een interessante ontdekking, eigenlijk…
      Dus om van je angstig perfectionisme af te geraken, moet je niet het perfectionisme aanpakken, maar de angst. That does make sense..

  7. Wauw Kathleen.
    Een loopbaanbegeleider zei me ooit: er is niks mis met perfectionisme, want zo iemand gaat voor kwaliteit en wat kun je daarop tegen hebben? Dat heeft me geholpen om het niet als één of andere vieze ziekte te beschouwen maar ermee te leren leven en het slechts hier en daar een beetje af te vijlen wanneer goed genoeg ook oké is. En dat laatste is meestal zo 🙂

  8. Sarah

    Ik moest gisteren veel te laat, heel hard aan u denken en aan dit blogje toen ik maar bleef knoeien met cijfers en grafieken en het goede beeld. Omdat ik het belangrijk vind dat het goed aankomt. Omdat ik, dat geef ik toe, wil dat mijn werk geassocieerd wordt met ‘ok, ik moest luisteren en me vrijmaken, maar het was wel zinvol en de moeite waard’. Omdat het kon, vooral – ik hoefde dat niet te doen, ik vervloekte mezelf een klein beetje, maar toch ook niet helemaal, want het is écht beter dan wanneer ik me er rap rap vanaf gemaakt had. Dat is denk ik het ware, het fijne perfectionisme. De dingen die je voor jezelf doet én kan tonen aan de buitenwereld. Niet dat dat altijd zo is, hoor.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s