Vijf wolvenwelpjes

“Toen ik zwanger werd, in 1993, deed ik een opvallende ontdekking,” schrijft literair recensent Laura Freixas. “Als dochter van een familie van lezers (vooral mijn moeder), en opgeleid aan een uitstekende school (het Licéo Francés in Barcelona) was mijn leven tot dan toe een constante dialoog geweest tussen ervaring en literatuur, tussen wat beleefd werd en wat gelezen werd.”

Zo bereidde ze zich voor op een verblijf in Parijs door boeken over Parijs te lezen –geen reisgidsen, maar romans die zich in die stad afspeelden. Boeken begeleidden haar doorheen de verschillende fasen in haar leven, hielpen haar nadenken over het verloop van de tijd of de dynamieken in een relatie. Het was voor haar dan ook een logische reflex om, toen ze zwanger werd, op zoek te gaan naar romans over het moederschap.

Maar tot haar verbazing vond ze die niet.

“Als ik wilde lezen over wat er met me gebeurde, als ik voorbeelden zocht, ervaringen, overpeinzingen of gevoelens wilde delen, had ik geen andere optie dan me te wenden tot praktische boeken, de zogenaamde “zelfhulp” sectie in de boekenwinkels, de magazines met titels als Tu bebé of Ser padres. Geen kunst, geen geschiedenis, geen kritiek; niets van literair of filosofisch belang. Niets wat vergeleken kon worden met wat de Ilias, Cantar de mio Cid of Voyage au bout de la nuit betekenen voor de oorlog. Enkel echografieën, boertjes en voeding in potjes.”

Moeders waren wel aanwezig in de literatuur, maar voornamelijk als demonische wezens type Medea, ofwel als halve heiligen die zichzelf volledig wegcijferden. Uiteindelijk vond Freixas een paar boeken waar wel op te steunen viel, onder andere Sido van Collette en Une mort très douce van Simone de Beauvoir. Boeken die vaak over het hoofd worden gezien.

Waarom is het een gemis dat er die leegte gaapt in onze cultuur waar het op moederschap aankomt?

Ik zal die vraag beantwoorden met wat mij gisteren overkomen is.

Gisteren ben ik in mijn eentje naar de cinema gegaan. Ik ben Cinco Lobitos gaan kijken, de eerste langspeelfilm van Alauda Ruiz de Azúa. Cinco lobitos verwijst naar een kinderliedje wat hier gezongen wordt: cinco lobitos tiene la loba, blancos y negros detrás de la escoba. Wat zoveel betekent als: vijf welpjes heeft de wolvin, witte en zwarte achter de bezemsteel. Daarbij wordt dan met de handen gedraaid zoals we in Vlaanderen doen wanneer we handjes draaien, koekebakken vlaaien zingen. De film won vier prijzen op het Málaga Film Festival en werd door Perdo Almodóvar het beste Spaanse debuut in jaren genoemd.

Al in een van de eerste scènes zag ik iets wat ik nog nooit op het grote scherm gezien had, maar wel aan den lijve had meegemaakt: een vrouw die net bevallen is en een pijnlijk gezicht trekt wanneer ze gaat zitten (want ze is gehecht). Ook wanneer ze haar baby de borst geeft, vertrekt haar gezicht van de pijn.

Zelf heb ik vier maanden lang op mijn knokkels moeten bijten tijdens de borstvoeding voor het vanzelf ging, maar dat was dus iets wat ik in die drie decennia waarin ik tv en film keek NOG NOOIT gezien had. Ik heb wel soldaten zien sterven op het slagveld, honderden, duizenden keren heb ik gezien hoe voornamelijk mannen door de eeuwen heen en zelfs in fantasiewerelden doorspiest werden door pijlen en speren, doorzeefd met kogels, weggedragen werden op berries of crepeerden tussen de lijken van hun kameraden (en ik ben niet eens iemand die graag naar oorlogsfilms kijkt of daar specifiek naar op zoek gaat). Maar nog nooit had ik een vrouw een pijnlijk gezicht zien trekken bij het geven van de borst.

Ook de rest van de film haalde de ene na de andere emotionele herinnering boven: de tederheid bij het aankleden van je baby, de onmacht bij het verliezen van je werk, de moeizame relaties tussen de verschillende generaties. Ik ben niet iemand die uitzonderlijk snel huilt bij films, maar gisteren heb ik bijna van begin tot einde zitten janken. Mijn wangen waren nat van de tranen. Ik heb een keer of drie mijn bril moeten afzetten omdat hij van mijn neus gleed en ik hem weer droog moest wrijven. Dat heb ik nog nooit meegemaakt bij een film (ook niet bij een boek trouwens). Kennelijk is er tien jaar geleden veel gebeurd wat nog niet helemaal verwerkt was en bleek deze film pure therapie.

Ik ben blij dat deze verhalen eindelijk het grote scherm halen, dat er een inhaalbeweging is ingezet. Want we hebben erg veel in te halen.

Een paar duizend jaar.

29 gedachtes over “Vijf wolvenwelpjes

  1. Het lijkt alsof de laatste weken in het Vlaamsche Blogland heel wat taboes sneuvelen. Eindelijk, want hoe meer ‘de waarheid’ rond veel zaken verteld wordt, hoe normaler het ook gevonden zal worden en hoe minder mensen met complexen achterblijven.

    1. Ja, ik zat daar ook net over te denken na het lezen van je laatste post. Pedofilie is ook zo´n taboe he. Ik heb eens een interview gelezen met een pedofiel. Die wilde echt van de kinderen afblijven, en worstelde daar enorm mee. Maar hij kon er nergens mee terecht, alleen in een geheime chatgroep op internet.
      Volgens mij is de beste manier om kinderen tegen misbruik te beschermen er openlijk over te praten en mensen met pedofiele neigingen therapie aan te bieden.
      Dat we in de ogen kijken wat het precies is, want als we het wegduwen blijft het terugkomen en blijven kinderen (en iedereen die van hen houdt) het slachtoffer.

      Taboes zijn nergens goed voor.

      1. Niet voor niets wordt er over veel dingen gezegd “haal het uit de taboesfeer”.
        Als Pedro een film goede kritiek geeft dan ga ik hem bekijken.
        Almodovar haalde op zijn eentje een derde van de taboes uit de taboesfeer.

      2. Moest je hem zien, dan ben ik benieuwd naar wat je ervan vindt. Want ik heb de indruk dat films over deze thema´s nog heel vaak als “vrouwenfilms” worden bestempeld en midner mannen trekken, terwijl het toch vooral “mensenfilms” zijn (in deze film bijvoorbeeld een interessante rol voor de grootvader).
        En ja, Almodóvar, een van de meest feministische regisseurs ever!

  2. Helemaal waar. Zoveel zaken rond zwangerschap, geboorte en moederschap worden eenzijdig positief belicht. Die roze wolk is voor velen een ontgoocheling waar ze dan nog niet eens durven over praten omdat ze zich dan een ondankbare of slechte moeder voelen.

    1. Absoluut. En gelukkig lees je daar in magazines tegenwoordig wel over, maar in film en op tv blijft het precies toch vooral bij de eeuwenoude clichés, en is dit soort onderwerpen zelden de spil van een verhaal.

  3. Wow Kathleen! Dit komt hier bij mij ook serieus binnen. Ik ben ook na mijn bevallingen van mijn roze wolk getuimeld. Pijnlijke hechtingen, pijnlijke borstvoeding die bij de eerste na 3 weken al niet meer ging. Tranen met tuiten daarover. Bij de tweede na 6 maand ook plots gedaan en dokter (oudere man) die mijn tranen daarrond niet begreep. Het was toch wel genoeg geweest, ik moest content zijn. Ik vond het toen ook flauw van mezelf. Eigenlijk zitten we toch nog steeds in een mannenwereld he.
    Ps: ik denk dat er wat reacties van mij in jouw spam zitten, ik kan niet meer reageren op jouw blog via mijn telefoon.

    1. Oei, dan ga ik sevens eens naar de spambox kijken!

      En ja, er zijn zoveel ervaringen rond dat moederschap die echt diep emotioneel zijn, maar waar we amper bij stilstaan of over praten. Of die door anderen zelfs onder de mat geveegd worden, zoals jouw arts toen kennelijk heeft gedaan (Jezus, waar haalde hij het vandaan dat zo te minimaliseren? Hij had zelf toch nooit borstvoeding gegeven?)

      Ik heb na de bevalling bijvoorbeeld echt afscheid moeten nemen van die buik. Je hebt daar zo lang mee rondgelopen, en hoe ongemakkelijk het op het einde ook was, het was toch iets heel intiems. En dat is er dan plots niet meer. Daar heb ik in de douche echt om staan huilen.

      En vandaag bedacht ik me dat het toch ook ergens hartverscheurend is dat we onze baby´s kwijtgeraken. Want ik was zo verliefd op dat baby´tje, en nu is ze natuurlijk een flinke dochter die ik doodgraag zie. Maar dat is een heel ander wezen he, en dat baby´tje, dat waarschijnlijk het wezentje was waar je in je leven het allermeest van hebt gehouden, dat is er niet meer, toch niet op die manier. Op zich maar beter ook, want het was zo ontzettend veel werk, maar soms zou ik haar nog wel eens willen vastpakken…

  4. Wildcard

    In België is m’n kampioen in het onder de mat vegen van taboe onderwerpen én als ze dan al eens naar boven komen, staat het hele land in rep en roer.
    Da’s zéker ook de regel in de acteer wereld.
    Kent iemand nog die film uit 1987, naam ontsnapt me even, waarin Acteur Geert Gunearts (nu vooral bekend uit “Thuis”), toen zo’n jochie van 9 een scene moest spelen met Acteur Michael Pas die er een kerel speelde die op jongetjes geilde en in de auto zijn broek open doet, zichzelf bevredigde terwijl de kleine Geert met grote ogen kijkt.

    Die scene heeft Pas nadien ook vererven goed gedaan, want buiten nog een paar uitschieters hier en daar, mocht ge zeggen dat zijn acteer carrière qua bekendheid, zo goed al over was…

    Ik deel Kathleen haar mening, maar vrees dat da dweilen met de kraan open zal zijn, want bij heel wat dingen is gewoon teveel geld, reputatie en aanzien gemoeid én dat zal zomaar niet verdwijnen door straffen te verhogen…

    1. Ik denk dat het vooral een kwestie is van de juiste begeleiding en opvolging. Uiteindelijk zou de bedoeling moeten zijn dat mensen niet hervallen in schadelijk gedrag, op welke manier je dat ook voor elkaar krijgt. Als een celstraf niet helpt, dan moeten er andere dingen gebeuren. Ik heb bijvoorbeeld gelezen van pedofielen die zelf vragen om chemische castratie bijvoorbeeld. En er zijn zelfhulpgroepen voor alle soorten problemen, want zelfhulpgroepen kunnen heel erg nuttig zijn. Maar zijn die er voor pedofielen? Ik denk het niet. Want als mensen erachter komen wie er in zo´n groep zit, dan worden die mensen gelyncht natuurlijk. Dus daar heb je een enorme investering en mentaliteitsverandering voor nodig.

      1. Wildcard

        juist en ik denk niet dat dat soort zaken er snel zal komen. Maar eigenlijk als het er op aankomt kijkt iedereen graag naar zijn eigen zak hé, zolang het jouw gezin niet overkomt denk de Belg, is het na een tijdje vergeten én zolang die persoon dan niet teveel in de schijnwerpers loop, verdwijnt die onder de figuurlijke mat…

      2. Zo is het, jammer genoeg.
        Alleen in de jaren ‘ 90, toen zijn de mensen massaal op straat gekomen, ten tijde van Dutroux. En toen zijn er ook wel wat dingen veranderd. Maar nog niet genoeg.

  5. Boeiend weeral! Ik ging na mijn bevalling ook op zoek naar verhalen, ik was gelukkig al enigszins voorbereid. Mijn lievelingsboek aller tijden, Secret scribbled notebooks van Joanne Horniman, las ik al als tiener. Behoorlijk uniek voor het genre van young ado’s, maar het gaat daar ook over de lijfelijkheid van het moederschap, bevalling,… Nu ik er nog eens over nadenk, wat een vooruitstrevend boek zeg. Nog moeilijk te vinden, ik heb wel een Nederlandstalige vertaling, die wil ik zeker eens uitlenen. Denk dat jij het ook een mooi boek gaat vinden.

    1. Klinkt inderdaad als een geweldige aanrader… Heb gezien dat het inderdaad niet meer te krijgen is via bookdepository en wordery, en zelfs op amazon is het out of stock. Heb op goodreads in een van de commentaren een fragmentje gelezen (dat over dingen willen en voor de ijskast staan), en dat klonk inderdaad alvast steengoed.
      Dus ja, dat mag je klaarleggen wanneer ik je eens kom opzoeken 🙂

  6. Mooi, Katleen. Je zet met deze post veel in gang zo te lezen in de comments.

    Mijn moeder had ook een zwarte wolk en ging naar een psych omdat het niet meer ging. Hij: “Mevrouw, u moet wat harder vechten.” Dan vertelt ze heel trots dat ze dat gedaan heeft.

    Als ik die achterlijke zeikerd in mijn klauwen krijg…!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s