Het Facebook Dilemma (2): hoe het werkt

Het lijkt zo heerlijk onschuldig, een platform waar je informatie over jezelf deelt met vrienden en familie. Het is praktisch en bovendien helemaal gratis. Dat past perfect in deze nieuwe tijdsgeest, waarin je met een klik kan krijgen wat je wil en er liefst zo weinig mogelijk tot niets voor betaalt. Wat een concept is dat haaks staat op het echte leven, waarin er voor alles gewerkt moet worden en het verrichte werk liefst financieel beloond wordt.

Neem bijvoorbeeld de televisie. Je hebt programmamakers die betaald worden om programma´s te maken. De televisiezender zendt die uit en plaats reclameblokken tussen de programma´s. Het geld voor die publiciteit komt van de adverteerders. Met die inkomsten betaalt de zender de programmamakers. Of zo heb ik het toch begrepen.

Ook Facebook en Google halen hun inkomsten uit advertenties die ze tussen content plaatsen, zodat de gebruikers de publiciteit krijgen te zien. Het enige verschil met televisiezenders is dat Google en Facebook hun programmamakers niet betalen. Want de content wordt geproduceerd door de gebruikers. Door iedereen die leuke foto´s uitzoekt voor hun Facebookprofiel, interessante stories verzint voor hun Instagram-feed of videos opneemt voor hun Youtube-kanaal.

Maar dat is niet de enige manier waarop de gebruikers gebruikt worden. Facebook, Google en consoorten houden over hun gebruikers namelijk alle informatie bij waarop ze maar beslag kunnen leggen. Om ons een idee te geven van hoeveel persoonlijke informatie we doorgeven tijdens bijvoorbeeld een avondje pizza+tv zette The Wall Street Journal eens alles op een rijtje.

Dit is de info waar Facebook op zo´n doorsnee avond mee gaat lopen wanneer je hun dienst gebruikt (even geknipt en gekopieerd, dus in het Engels):

Name, Email Address, Shared Content, Viewed Content, Type of Content, Engaged With Content, Commented On Messages and Communications With Others, Connections to Friends, Groups, Accounts and Hashtags, Life Events, Religious Views, Political Views, Who You Are “Interested In”, Health, Racial or Ethnic Origin, Philosophical Beliefs, Trade Union Membership, Address Book (“If You Choose To Upload, Sync or Import It”), Call Log (“If You Choose To Upload, Sync or Import It”), SMS Log History (“If You Choose To Upload, Sync or Import It”), Contact Details, Payment Information, Shipping Information, Mobile Phone Number, Precise Device Location, Uploaded Photos, Videos, Facial Recognition, Device Settings, Messenger Communication, Actions on Facebook, Interactions With Friends, Groups, Accounts and Hashtags, Features Used When You’re Using Facebook Products, When You Last Used Facebook Products, Location of a Photo (like metadata), Date Time, Frequency and Duration of Activities, Operating System, Hardware Version, Software Version, Battery Level, Signal Strength, Available Storage, Browser, Type App and File, Names and Types Plugins, Device Behavior (Mouse Movements, Windows in Foreground or Background), Device ID, Device You Use, Bluetooth Signal, Nearby Wi-Fi, Beacons and Cell Towers, Mobile Operator, Internet Service Provider, Language, Time Zone, IP Address, Connection Speed, Nearby Devices Such as a TV for Phone-to-tv Streaming, Purchases, Donations, Services Used, Activity Off Facebook Including Websites Visited, Purchases Made, Ads Viewed and Services Used, Online and Offline Actions From Third-Party Data Providers, Instagram Activity, Where You Live, Places You Go, Businesses You’re Near, People You’re Near, Events Attended, Friends’ Comments About You, Friends’ Messages To You, Friends’ Contact Information For You, Friends’ Photos of You, Facebook Search Queries (*)

Dankzij al die uiterst persoonlijke informatie -onze virtuele döppelganger- zijn bedrijven als Google en Facebook in staat hun klanten een uiterst waardevolle dienst aan te bieden: ze kunnen advertenties posten bij exact de juiste doelgroep. Nog nooit was publiciteit maken zo efficiënt. (Ik denk dat ik in een vorige post de woorden “militaire precisie” heb gebruikt.) Geen wonder dus dat die bedrijven zoveel poen scheppen.

Toen ik dat in de smiezen kreeg, begon ik op een heel andere manier naar mijn Instagram te kijken. Ik had al gemerkt dat ik een Instagram-blik aan het ontwikkelen was: tijdens wandelingen zocht ik uitzichten die het delen waard waren, en wanneer ik iets tekende of maakte zag ik al voor me hoe dat op Instagram zou staan. En toen dacht ik: Jezus, in plaats van een beetje te genieten van wat ik in het hier en nu aan het doen ben, zit ik gratis content te creëren voor Facebook.

Dat was niet bepaald wat ik met mijn tijd wilde doen.

Er was trouwens nog iets wat me stoorde. Maar dat is voor volgende week 😉

(*) De dingen die mij het meest de kriebels geven, heb ik in het vet gezet.

Hoe je weet dat je goed bezig bent

Voor de sociaal aangelegde mens zijn er weinig dingen zo oncomfortabel als van mening verschillen met een ander. Daarom proberen de meesten onder ons (ik ook) dat uit alle macht te vermijden. We selecteren onze vrienden op basis van gemeenschappelijke interesses, we sluiten ons aan bij Facebook-groepen van gelijkgezinden, we kiezen de politieke partij die het dichtst bij onze overtuiging aanleunt en sluiten ons af voor andere informatie.

Dat lijkt heel aangenaam, maar daar zit een groot gevaar aan verbonden. Want op die manier worden onze voorkeuren en overtuigingen alleen maar bevestigd en worden we nooit uitgedaagd onze ideeën kritisch te bekijken en bij te stellen.

Google en Facebook doen daar vrolijk aan mee, want dat is natuurlijk de basis van hun astronomisch succes: ze verzamelen alle mogelijke informatie over hun gebruikers, zodat hun klanten (de adverteerders) met militaire precisie hun advertenties op exact de juiste doelgroep kunnen richten. Je krijgt op Facebook, Youtube, Instagram, etc. dus niet alleen volledig op maat gemaakte reclame te zien, ook de informatie die je aangeboden wordt (de feeds van je vrienden, de suggesties voor volgende videos,… ) worden algoritmisch gekozen om zo dicht mogelijk bij jouw interesses en overtuigingen aan te leunen. Want op die manier blijf je langer hangen (lees: geef je meer informatie over jezelf bloot en krijg je meer advertenties te zien). Deze mediagiganten zullen er dus alles aan doen om te vermijden dat jij je oncomfortabel voelt, want dan haak je af.

Met als resultaat dat wie de hele dag door Facebook,- en Googleproducten zit te scrollen, alleen maar bevestigd wordt in hun wereldbeeld en zelden of nooit uitgedaagd.

Dat is misschien prettig voor de gebruiker, maar gezond voor de samenleving is het niet. We hebben in de loop van de geschiedenis gezien tot welke drama´s onverzettelijke overtuigingen kunnen leiden, en hoe een beperkte visie, een gebrek aan discussie en een zich in kampen ingraven ons almaar verder van de waarheid drijft, want die ligt, laat ons dat niet vergeten, meestal in het midden. (En soms kunnen twee tegengestelde zaken ook gewoon allebei waar zijn.)

Dus wanneer ik in de commentaren op mijn blog lees dat iemand het niet met me eens is, of ik lees een blogpost waarin zaken staan waar ik het niet mee eens ben, dan ben ik blij. Eerst voel ik natuurlijk altijd een ongemak, soms zelfs iets van angst. Maar daarna denk ik: we zien het tenminste. We lezen elkaars mening, en nu kunnen we erover praten. In mijn ideale wereld gebeurt dat op een respectvolle manier waarbij beide partijen zowel hun eigen mening als die van de ander tegen het licht houden. In mijn ideale wereld stellen beide partijen dan hun mening een beetje bij (tenzij er echt één iemand is die het helemaal bij het rechte eind heeft, maar hoe vaak komt dat voor?) en beseffen soms zelfs dat ze au fond hetzelfde willen. (Dat bijstellen van je eigen mening is natuurlijk het moeilijkste, daar ben ik zelf nog hard in aan het bijleren.)

Dat wou ik dus even zeggen: als je iets leest en je voelt je er ongemakkelijk bij, dan zit je nog niet helemaal in je filter bubbel en ben je eigenlijk nog goed bezig.

Geheime activiteiten in de 21e eeuw

Is het tegenwoordig nog mogelijk iets te ondernemen waar het Internet geen weet van heeft?

Jazeker, al is het een uitdaging aan het worden. Maar het lukt nog:

Iets gaan eten in een bar waarvan je niet eerst de lokatie hebt opgezocht op Google Maps, en waar je nog kan bestellen van een echt menu en niet via een ingescande QR-code. Waarna je geen foto´s neemt van je maaltijd en na afloop betaalt met cash geld.

Wachten tot je iemand in het echt ziet voor je hen een vraag stelt, in plaats van het meteen te appen.

Je cinematickets aan de kassa kopen en na afloop geen bespreking van de film op je blog zetten.

Een mooie zonsondergang zien en er geen foto van nemen om die op Instagram te delen.

Fietsen over paden zonder camera´s en je rit niet laten registreren door je smartwatch.

Iets opzoeken in het woordenboek in plaats van op je telefoon.

Een papieren boek kopen in een echte boekenwinkel.

Een repetitie niet opnemen.

Afspreken met een vriend, gaan wandelen zonder je telefoons mee te nemen, en alles wat je ziet en denkt enkel delen met elkaar.

Het voelt bijna stiekem.

Zo stiekem dat het extra leuk wordt.

(En ik ga hier nu niet vragen of jullie onlangs geheime activiteiten hebben ondernomen, want dan is het niet geheim meer, natuurlijk.)

De wereld redden zonder iets te moeten doen

Dit is echt het allersimpelste wat je kan doen om de klimaatverandering tegen te gaan: overschakelen van Google op Ecosia.

Waarom?

Ecosia plant bomen en Google niet.

En het werkt: afgelopen donderdag haalden ze de kaap van 100 miljoen bomen, waarmee ze dagelijk 1771 ton CO2 uit de lucht halen.

Hoe meer gebruikers, hoe meer inkomsten ze van adverteerders krijgen. Dus: in plaats op te zoeken op Google, zoek je gewoon dingen op met Ecosia.

Ik wil er hierbij ook voor pleiten niet meer het woord “googlen” te gebruiken, maar in plaats daarvan te zeggen: “Dat ga ik even opzoeken op het internet”. Zodat we onze taal ook meteen zuiveren van die gratis reclame voor Google.

Spread the word, people!