Over parentale burn-out en een pandabeer

België staat helemaal aan de top wat betreft parentale burn-out, zo stond onlangs in de krant. Het is vooral, zo blijkt, de individualistische prestatiecultuur die ouders de das omdoet. Want als je al elke dag het beste van jezelf moet geven in een maatschappij waarin het ieder voor zich is, en je dan ook nog eens de zorg voor anderen op je moet nemen, terwijl corona al een jaar lang de poorten gesloten houdt zodat je nog amper bij die paar mensen geraakt op wie je wel kon rekenen,… Hoe noemen ze dat in het Engels? An accident waiting to happen.

Toen ik een baby had, was ik een kersverse migrantenmoeder met zeer weinig sociale contacten. Ik kende ook nog niet zo goed Spaans. We waren net in een dorp gaan wonen in de buurt van het werk van mijn man, en ik kende daar helemaal niemand. Het was loodzwaar, om verschillende redenen, en ik heb er nadien (na overleg met de echtgenoot uiteraard) heel bewust voor gekozen geen tweede kind te krijgen, gewoonweg omdat ik dat mezelf niet wou aandoen. “Ik kan dit niet nog eens,” zei ik, en ik meende het. Parentale burn-out avant la lettre.

Nu zijn we tien jaar later en is de situatie helemaal anders, want ik heb hier vrienden. Ik weet dat, als ik nu een kind zou krijgen, ik er niet meer bijna helemaal alleen voor zou staan. Als ik zie hoe ouders elkaar ondersteunen, doet het soms pijn te beseffen dat ik het indertijd zonder al die steun heb moeten doen. Dan denk ik: hoeveel minder zou ik afgezien hebben als ik dat had gehad.

Nochtans lijkt het op het eerste gezicht niet veel, die steun. Er is bijvoorbeeld de whatsapp-groep met ouders van de vrienden van mijn dochter. Wanneer iemand niet op tijd aan de schoolpoort geraakt, zet die in de groep: kan iemand mijn zoon/dochter afhalen? En dan is er altijd iemand die antwoordt: ja hoor. Een kind dat ´s middags niet op tijd kan afgehaald worden, kan ook altijd bij iemand blijven eten. Dat lijkt dus misschien niet veel, maar weten dat het kan, maakt een enorm verschil.

Nog zo´n godsgeschenk zijn de ouders van het beste vriendinnetje van mijn dochter. De helft van de tijd zit dat meisje bij ons thuis, de andere helft van de tijd zit mijn dochter in het huis van haar vriendinnetje. We nemen elkaars kinderen mee op uitstap, en wanneer de maatregelen het toelaten, blijven ze bij elkaar slapen.

En dan zijn er de buren. De achterdeuren naar het voetgangersstraatje (de peatonal) staan bijna elke namiddag open, en dan hollen de kinderen, net zoals in Bolderburen, van de ene patio naar de andere. Als de achterdeuren dicht zijn, roepen ze elkaar vanaf het balkon: kom je spelen? Er zitten ook altijd wel een paar ouders op straat een biertje te drinken, wat met elkaar te praten, een beetje toezicht te houden. De honden lopen om de kinderen heen en laten tennisballen neervallen tussen de voeten van de volwassenen in de hoop dat iemand ze zal wegschoppen. Sommige buren slepen een tuintafel de straat op en gaan daar wat zitten telewerken. En wie binnen wil blijven werken, werkt gewoon binnen, met de ramen open.

Een mooi symbool van dat samenleven zijn de sporen die in onze patio achterblijven na zo´n dagje samenspelen: krijttekeningen op de tegels, een verloren sokje in de hangmat, een speelgoedautootje op de tuintafel. Onlangs vond ik op onze sofa de platgeknuffelde pluche pandabeer van een van de buurmeisjes.

Nu is het niet altijd zo idyllisch, hoor. Er zijn bepaalde buren die niet meer met elkaar willen praten wegens onopgeloste conflicten, en ook de kinderen hebben al eens ruzie. Maar dat hoort erbij; we zijn tenslotte allemaal maar mensen.

Ik weet dat deze coronatijden het extra moeilijk maken om bij elkaar te komen en elkaar te helpen de lasten van het zorgen te dragen. Maar volgens mij zijn de Belgische burn-out cijfers een pre-corona probleem. Zoveel Belgische ouders zaten al op hun tandvlees, en daarom kon corona hen met één vinger over de rand duwen. Landen met een meer collectivistische mentaliteit hadden denk ik iets meer reserve op dat vlak.

Nu weet ik niet goed hoe je dat concreet kan aanpakken, en of je dat wel op korte termijn kan veranderen. Maar zoals altijd denk ik dat het begint met praten. Met blijven zoeken tot je mensen vindt bij wie je niet op een muur botst, maar bij wie de deur openstaat. En met het besef dat we allemaal kwetsbaar zijn en elkaar hard nodig hebben.

De Boekenbeurs en het slechte voorbeeld

Ik las op de nieuwssite van de vrt hoe ze de Boekenbeurs dit jaar hebben aangepakt, en uiteraard heb ik niets tegen het concept van auteurs en illustratoren interviewen en dat online uitzenden, maar hier werd ik ambetant van:

11 dagen lang ontving Tom De Cock 378 auteurs, illustratoren en vertalers. Dat leverde maar liefst 342 interviews op, goed voor 86 uur aan video’s op VRT NU.

11 dagen vol interviews waren enkel mogelijk dankzij de 11 thermossen muntthee met veel suiker. Om zich door 342 interviews heen te slaan, deed Tom een beroep op 22 energy drinks.

Ziedaar, een subtiel staaltje verheerlijking van de hardwerkende martelaar. Want dit is de boodschap: Tom De Cock is elf dagen lang over zijn grenzen gegaan (anders heb je geen “energy drinks” nodig) om belachelijk veel werk te verzetten, en dat horen wij bewonderenswaardig te vinden.

Persoonlijk vind ik het behoorlijk verontrustend dat dit soort boodschappen nog steeds in de Vlaamse media verspreid wordt. Hebben ze in Vlaanderen nog niet genoeg burn-outs te verwerken? En voelen zij die daaraan tenonder gaan zich nog niet schuldig genoeg? Ik vraag het mij maar af, he.

Een gezonde reactie op bovenstaande informatie lijkt mij: waarom hebben ze dat werk niet gewoon door twee of drie mensen laten doen? Dan waren al die energie-drankjes niet nodig geweest, hadden meer mensen werk gehad, en had mijnheer De Cock het wat rustiger aan kunnen doen.

Want dit is niet stoer. Dit is gewoon dom.

Over depressie en de reparatie van het dak

Een paar jaar geleden kocht ik het boekje The Migraine Brain, geschreven door Carolyn Bernstein. Daarin stond een test: de Migraine Disability Assessment, kortweg MIDAS. Deze test bestond uit slechts vijf vragen. Op elke vraag moest ik antwoorden met het aantal dagen dat ik de afgelopen drie maanden belemmerd was geweest in bepaalde activiteiten (werk, huishouden, sociale activiteiten) wegens migraine. Daarna moest ik alle dagen optellen, en het getal vergelijken met de MIDAS-score. De hoogste score, 20 dagen of meer, duidde op “severe disability“. Ik had een score van 54.

Dat kwam behoorlijk aan. Plots besefte ik dat ik al sinds mijn tiende een abnormale toestand als normaal aanvaardde. Dat andere mensen zo niet leefden, en dat ik daar iets aan moest doen. Nu, drie jaar later, heb ik 60 procent minder migraines dan in de jaren ervoor.

En onlangs viel mijn frank dat ik depressies op dezelfde manier moet aanpakken. Dat ik ze serieus moet nemen. Er een prioriteit van moet maken. Want het is niet omdat het vroeger zoveel erger was, dat ik het normaal moet vinden dat om de zoveel tijd het licht uitgaat en ik in het moeras wegzak. En ik heb al wel eens geschreven over wat je kan doen wanneer je depressief bent, maar eigenlijk is het dan al te laat. Ik vond het zo ironisch dat ik zelf net die raad gepost had van een lijstje te maken met dingen waar je dankbaar voor bent, terwijl ik midden in een depressie soms geen letter op papier krijg. Ik besefte onlangs ook waarom ik op zo´n momenten niemand opbel: er valt nergens over te praten. Als je een probleem hebt, of ruzie hebt gehad met je partner ofzo, dan kan je je vrienden opbellen om je hart te luchten. Maar waar ga je in godsnaam over praten wanneer je depressief bent? Er is alleen maar leegte. En een gapende leegte is niet bepaald een uitzicht dat je met een ander wil delen.

Het lijkt mij dus vooral zaak om aan die depressies te werken wanneer ik niet depressief ben. Of zoals ze zeggen: the time to repair the roof is when the sun is shining. Ik heb daar vroeger al wat pogingen toe ondernomen, maar nu de migraine minder aandacht opeist, ga ik er een prioriteit van maken. Ik heb al een lijstje met een aantal dingen die ik kan doen.

Hetzelfde principe ben ik trouwens ook aan het toepassen op mijn handen. Elk jaar krijg ik namelijk zo´n diepe kloven dat het lijkt alsof mijn handen vijftig jaar ouder zijn dan ikzelf, en crèmes helpen dan voor geen meter. Dus ben ik sinds vorige week volle bak crème beginnen smeren, want nu ziet mijn vel er nog okee uit. Dus misschien kan ik dat op die manier ook zo houden.

En daarom, wanneer de zon schijnt: met de gereedschapskist het dak op.